Parafie

Świętej Trójcy – niedziela po zesłaniu Ducha Świętego

Matki Boskiej Częstochowskiej – niedziela po 26 sierpnia

Kościół parafialny w Książkach

Historia parafii

1. W 1679 roku powstaje w Książkach pierwsza ewangelicka szkoła z nauczycielem Jakobem. Pełnił on także posługi kościelne dla ludności. Izba lekcyjna pełniła rolę domu modlitewnego dla wiernych (gmina ewangelicka w Książkach do 1853 roku nie miała swojego stałego pastora, nauczyciel przewodził śpiewom kościelnym i modlitwom).

2. W 1720 roku w Książkach na cmentarzu pobudowano kościół z drewna wraz z dzwonnicą na rusztowaniach.

3. Od 1775 roku, na podstawie zawartej umowy, dojeżdżający pastor, odprawiał raz w miesiącu nabożeństwa w Książkach dla ewangelików z Książek, Bukowca, Brudzawek i Brudzaw. Dotychczasowy kościół stał się za ciasny. Dlatego w 1775 roku pobudowano nowy kościół z drewna, kryty słomą, dla 300 osób. Służył on wiernie prawie przez 90 lat, do czasu wybudowania obecnego kościoła. Od 1853 roku pastor ewangelicki na stałe zamieszkał w Książkach.

4. W latach 1860-1861 pobudowano obecną plebanię (Pfarrhaus).

5. W 1867 roku przystąpiono do gromadzenia materiału budowlanego na budowę nowego kościoła ewangelickiego. Budowę kościoła rozpoczęto 24 lipca 1868 roku, a zakończono 18 czerwca 1869 roku. Budowa, więc obecnego kościoła trwała zaledwie 11 miesięcy. W czerwcu 1869 roku nastąpiła także konsekracja kościoła przez delegata zwierzchnika kościoła ewangelickiego dr Rodhego z Królewca. Kościół został pobudowany z 2/3 datków gminy ewangelickiej, do której należeli ewangelicy z Książek, Brudzawek, Brudzaw, Budziszewa, Bukowca, Osieczka i Piwnic. W 1875 roku włączono do tej gminy ewangelickiej także ewangelików z Łopatek.

6. W 1902 roku pobudowano przy plebani salkę (Gemundesaal).

7. W dniu 23 października 1863 roku powstała w Książkach gmina baptystów, która w 1864 roku pobudowała murowany, kryty dachówką, na 300 osób kościółek (kapelle). Został on rozebrany w 1945 roku.

8. Kościół w czasie II wojny światowej: 8 IX 1939 r. oddział operacyjny policji bezpieczeństwa Rzeszy w odkrywce piasku przy szosie Książki – Brudzawki rozstrzelał ponad 50 Polaków. Dla zatarcia śladów zbrodni w 1944 r. hitlerowcy dokonali ekshumacji zwłok, paląc je na miejscu. Miejsce kaźni upamiętnione jest obecnie pomnikiem i tablicą z nazwiskami zamordowanych.

9. Po II wojnie światowej Niemcy opuścili Książki i okoliczne wsie. Przestały istnieć gminy: ewangelicka i baptystów. Książki i okolice zasiedlono Polakami z różnych stron Polski, a także z terenów zabużańskich. Mieszkańcy należeli do kościoła rzymsko-katolickiego. Było więc rzeczą słuszną, by kościół służył teraz ok. 2000 wyznawców kościoła rzymsko-katolickiego. Dlatego dnia 30 IX 1945 r. Kościół został poświęcony przez ks. Józefa Kowalskiego – dziekana wąbrzeskiego, z upoważnienia kurii biskupiej jako kościół filialny parafii Łopatki.

10. W 1958 r. Parafię Książki erygował biskup chełmiński Kazimierz Józef Kowalski, wydzielając jej obszar z parafii Łopatki i Osieczek.

11. W latach 1950 – 1970 proboszcz tutejszej parafii ks. Wincenty Kujawski, był wielokrotnie szykanowany przez ówczesne władze Polski Ludowej.

(Na podstawie opracowania Kazimierza Jarzyńskiego, Biuletyn Parafialny, wydanie specjalne z okazji 50 rocznicy przejęcia kościoła p.w. Trójcy Świętej w Książkach, sierpień 1995.) --------------------------------------------------------------------------------

PARAFIA p.w. ŚWIĘTEJ MARII MAGDALENY W ŁOPATKACH

Parafia p.w. Św. Marii Magdaleny

Łopatki

87-222 Książki

. (056) 688 85 08

Proboszcz

Ks. dr E. Rogoza – ur.08.07.1946, wyświęcony 13.06.1971, w Łopatkach od 22 kwietnia 2001 r.

Odpusty

Świętej Marii Magdaleny - 22 lipca, ipsa die.

Historia parafii

Kościół zbudowany ok. 1300 roku, został złupiony podczas wojny 1414 roku Zabrano wówczas dywany, ozdoby, sprzęty. Parafia Łopatki wymieniana jest w spisie z 1445 roku sporządzonym z okazji planowanych synodów parafialnych świeckich. Miejscowość wraz z kościołem została prawie całkowicie zniszczona podczas drugiej wojny szwedzkiej (1655 – 1660). Wezwanie Świętej Marii Magdaleny datuje się przed rokiem 1647. W 1663 roku proboszcz, nie mając utrzymania, opuścił wieś. Biskup Jan Małachowski w 1678 roku ustanowił Łopatki filią parafii wąbrzeskiej. W tym czasie napłynęło do miejscowości sporo osadników niemieckich. W 1795 roku król Fryderyk Wilhelm nadał Łopatki Polskie i Niemieckie majorowi von Lübtov wraz z prawem patronatu nad kościołem. W latach 1867 – 1884 oraz w latach 1879 – 1900 w Łopatkach przebywał na stałe wikariusz. 16. XII 1900 r. przywrócono kościołowi status samodzielnej parafii.

Kościół w czasie II wojny światowej: w czasie okupacji kościół był nieczynny. Ksiądz proboszcz Franciszek Aszk ukrywał się od 2 IX 1939 roku przed okupantem w okolicznych wioskach, m.in. w Rywałdzie. W toku tułaczki w 1944 roku dotarł do wsi Sodłos w powiecie rypińskim, gdzie nie rozpoznany pracował jako urzędnik. Tu doczekał się wyzwolenia.

Spośród okolicznych kościołów, kościół w Łopatkach uległ największym zniszczeniom wojennym. Destrukcji uległ dach, a w skutek opadów atmosferycznych poważnym uszkodzeniom uległy ściany wewnętrzne. Rozbite zostały wszystkie zamki u drzwi, a drzwi zakrystii porąbano. Podczas okupacji zbezczeszczony został ołtarz główny. Rozbite zostało tabernakulum i płyta ołtarza. Doszczętnie wykradziono wszystkie przedmioty liturgiczne i archiwum parafialne. Istniały tu księgi metrykalne od 1867 r. W 1942 roku zostały zrabowane dzwony. W Łopatkach częściowo zniszczono cmentarz, powywracano nagrobki i potłuczono tablice z polskimi napisami.

(Na podstawie: Diecezja Toruńska – historia i teraźniejszość, t.18, Dekanat Wąbrzeski, Toruń 1994, s. 32-34.) --------------------------------------------------------------------------------

PARAFIA p.w. ŚWIĘTEJ KATARZYNY ALEKSANDRYJSKIEJ W OSIECZKU

Parafia p.w. Św. Katarzyny Aleksandryjskiej

Osieczek

87-222 Książki

tel. (056) 68 79 898

Proboszcz

Ks. Grzegorz Nadolny – ur.29 IV 1953 r., wyświęcany w 1978 roku, nominowany w 1996 roku

Odpusty Świętej Katarzyny Aleksandryjskiej – 25 listopada.

Kościół parafialny w Osieczku

Historia parafii

Parafia w Osieczku posiada średniowieczną genezę. Trudno ustalić dokładną datę jej powstania. Źródła wymieniają ją dopiero w XV w. Pierwotny kościół wzniesiony zapewne na początku XIV w., nie zachował się do dzisiaj, ponieważ został gruntownie przebudowany w 1618 roku z fundacji rodziny Działyńskich. Pierwsza pewna wzmianka o kościele pochodzi z 1414 roku, kiedy to poniósł straty na 100 grzywien w czasie wojny polsko-krzyżackiej. W 1445 roku parafię wymieniono w planach synodu laickiego diecezji chełmińskiej. Dopiero z siedemnastowiecznych wizytacji dowiadujemy się, że kościół nosił wezwanie św. Katarzyny (1667-1672). Być może wezwanie takie funkcjonowało od początku.

Kiedy właścicielem parafii została rodzina Działyńskich sytuacja kościoła i parafii znacznie się poprawiła. Z ich fundacji zostały pobudowane zakrystia, kaplica i wieża. Kaplica służyła jako grobowiec rodziny Działyńskich a następnie Plemięckich. Od 1699 do około 1770 roku kościół był pod zarządem benedyktynek z Grudziądza. Następnie w latach 1789-1929 z kościoła uczyniono filię parafii w Nieżywięciu. Od 1929 roku w Osieczku przebywał na stałe wikariusz, a od 1930 roku przywrócono samodzielną parafię. Parafia w Osieczku przez długi czas składała się z jednej wsi.

W parafii Osieczek podczas okupacji hitlerowskiej w różnych okolicznościach zginęło około 15 Polaków. Od 1940 roku dojeżdżał do administrator parafii Nieżywięć – ks. Franciszek Fischoeder. Stan ten trwał do końca okupacji. Pod koniec 1942 roku władze niemieckie z kościoła w Osieczku skonfiskowały bezpowrotnie dwa dzwony.

(Na podstawie: Diecezja Toruńska – historia i teraźniejszość, t.9, Dekanat Lembarski, Toruń 1997, s. 65-66.) --------------------------------------------------------------------------------